Wat is ChatGPT? Uitleg en zo gebruik je het

ChatGPT is een AI-assistent van het Amerikaanse bedrijf OpenAI, waarmee je in gewone taal een gesprek voert. Je typt een vraag of opdracht, en de assistent schrijft een antwoord: een tekst, uitleg, samenvatting, lijst met ideeën of zelfs een afbeelding. Wat is ChatGPT precies, hoe werkt het en hoe gebruik je het goed? In deze gids lees je het in gewone taal, met een stappenplan om te beginnen en tien dingen die je er vandaag mee kunt doen.

ChatGPT verscheen eind 2022 en werd in korte tijd een van de bekendste apps ter wereld. Voor veel mensen was het de eerste kennismaking met AI die je zelf aan het werk zet. Toch weten veel gebruikers niet goed hoe ze er het meeste uit halen, en sommige mensen hebben het nog nooit geprobeerd. Deze gids is voor allebei.

Wat is ChatGPT?

ChatGPT is een chatbot: een programma waarmee je een gesprek voert in gewone taal. Je typt een vraag of opdracht in het tekstvak, en het antwoord verschijnt in een paar seconden. Je kunt doorvragen, bijsturen en het antwoord laten aanpassen, net als in een gesprek met een collega.

De naam bestaat uit twee delen. "Chat" staat voor het gesprek. "GPT" staat voor generative pre-trained transformer, de technologie achter het taalmodel. Generative betekent dat het iets nieuws maakt, pre-trained dat het vooraf is getraind op enorme hoeveelheden tekst, en transformer is de naam van de techniek waarmee het taal verwerkt. Meer daarover lees je in onze uitleg over kunstmatige intelligentie.

ChatGPT is gemaakt door OpenAI, een Amerikaans bedrijf. Er zijn ook andere AI-assistenten die op een vergelijkbare manier werken, zoals Claude, Gemini en Copilot. Welke het beste bij je past, lees je in onze vergelijking van de beste AI-assistent.

Hoe werkt ChatGPT?

Achter ChatGPT zit een groot taalmodel. Dat model is getraind op een enorme hoeveelheid tekst, zoals boeken, websites en artikelen. Daardoor heeft het geleerd hoe taal in elkaar zit: welke woorden bij elkaar horen, hoe zinnen lopen en hoe je op een vraag antwoordt.

Als jij een vraag stelt, voorspelt het model woord voor woord welk antwoord het meest logisch is. Dat gaat zo snel en zo goed dat het lijkt alsof je met iemand praat die alles weet. Maar het model weet niet echt iets, zoals jij iets weet. Het voorspelt wat logisch klinkt, en dat is meestal juist, maar niet altijd. Soms verzint het daarom feiten, bronnen of cijfers die heel overtuigend klinken. Dat heet hallucineren.

De assistent kan inmiddels meer dan alleen tekst schrijven. Het kan op internet zoeken naar actuele informatie, bestanden lezen die je uploadt, afbeeldingen maken, met je praten via spraak en, in de betaalde versies, zelfstandig taken uitvoeren in de agentmodus. Welke mogelijkheden je hebt, hangt af van je abonnement.

Zo begin je met ChatGPT

Beginnen is eenvoudig. Met deze vier stappen heb je in een paar minuten je eerste gesprek.

10 dingen die je met ChatGPT kunt doen

Je kunt het voor veel taken inzetten. Dit zijn tien dingen die je er vandaag al mee kunt doen, in je werk en daarbuiten.

1Mails schrijven en verbeteren

Laat ChatGPT een eerste versie van een mail schrijven, of een mail die je zelf schreef korter en duidelijker maken.

2Lange teksten samenvatten

Plak een rapport, artikel of mailwisseling in het gesprek en vraag om de hoofdpunten. Zet er geen persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie in.

3Iets uitgelegd krijgen

Vraag om een ingewikkeld onderwerp uit te leggen in gewone taal, met een voorbeeld. Je kunt doorvragen tot je het snapt.

4Ideeën bedenken

Laat de AI meedenken over een cadeau, een uitje, een presentatie of een naam voor een project.

5Een plan of planning maken

Vraag om een stappenplan of een planning voor een project, een verhuizing of een evenement.

6Teksten herschrijven

Laat een tekst herschrijven voor een andere doelgroep, in een andere toon of op een eenvoudiger taalniveau.

7Vertalen

De assistent vertaalt teksten tussen veel talen, en kan daarbij rekening houden met de toon en de doelgroep.

8Informatie opzoeken

Met de zoekfunctie haalt hij actuele informatie van internet, met bronnen erbij. Controleer die bronnen zelf.

9Een afbeelding maken

Beschrijf wat je wilt zien, en je krijgt een afbeelding. Handig voor een uitnodiging, presentatie of social post.

10Oefenen en leren

Laat de AI je overhoren, een sollicitatiegesprek met je oefenen of een leerplan voor een nieuw onderwerp maken.

Wil je meer voorbeelden, met prompts die je zo kunt kopiëren? Kijk dan in onze verzameling ChatGPT prompts.

ChatGPT gratis of betaald?

ChatGPT kun je gratis gebruiken. De gratis versie is ruim voldoende om te ontdekken wat je eraan hebt, maar heeft limieten: je kunt minder berichten sturen met de sterkste modellen, minder bestanden uploaden en minder afbeeldingen maken.

Daarnaast zijn er betaalde abonnementen. Met ChatGPT Plus, het bekendste abonnement, krijg je meer gebruik, de sterkste modellen en extra functies zoals de agentmodus. Er is ook een goedkoper abonnement met minder mogelijkheden, en een duurder abonnement voor zeer intensief gebruik. Voor organisaties zijn er zakelijke abonnementen, waarbij gesprekken standaard niet worden gebruikt om de modellen te trainen.

Wat het verschil precies is tussen gratis en betaald, lees je in onze gids over ChatGPT gratis. De prijzen van alle abonnementen vind je in ons overzicht van het ChatGPT-abonnement.

Is ChatGPT veilig?

ChatGPT is veilig te gebruiken als je weet waar je op let. Twee dingen zijn het belangrijkst.

Let op wat je invoert. Wat je in ChatGPT typt, wordt opgeslagen bij OpenAI en kan in de gratis en persoonlijke versies worden gebruikt om de modellen te verbeteren, tenzij je dat uitzet in de instellingen. Zet daarom nooit persoonsgegevens, klantgegevens, wachtwoorden of vertrouwelijke bedrijfsinformatie in ChatGPT. Dat het mis kan gaan, bleek toen de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde nadat medewerkers van een huisartsenpraktijk patiëntgegevens in een AI-chatbot hadden gezet.

Controleer wat je terugkrijgt. Elke AI-assistent kan fouten maken en dingen verzinnen. Neem antwoorden dus niet klakkeloos over, zeker niet bij belangrijke beslissingen, medische of juridische vragen.

Gebruik je ChatGPT voor je werk, houd je dan aan de afspraken van je organisatie, en gebruik bij voorkeur een zakelijk abonnement dat je werkgever heeft goedgekeurd.

ChatGPT op je telefoon en met spraak

ChatGPT is er ook als app voor iPhone en Android. De app werkt hetzelfde als de website, en je gesprekken staan op beide plekken. Handig is dat je in de app ook kunt praten in plaats van typen. Je stelt je vraag hardop, en de app antwoordt met een stem. Dat werkt prettig onderweg, of als je liever praat dan typt.

Met de camera van je telefoon kun je de assistent ook iets laten zien, zoals een formulier dat je niet begrijpt, een etiket of een plant met gele bladeren, en er vragen over stellen. Let ook hier op wat je deelt: maak geen foto's van documenten met persoonsgegevens.

ChatGPT in je werk: zo pak je het aan

Wat is ChatGPT waard in je werk? Dat hangt vooral af van hoe je het inzet. De meeste mensen halen er het meeste uit bij taken die vaak terugkomen en waarvan ze zelf goed kunnen beoordelen of het resultaat klopt: mails, verslagen, samenvattingen, teksten verbeteren en ideeën uitwerken.

Een goede aanpak is om één taak te kiezen die je deze week toch moet doen, en die met ChatGPT te proberen. Vertel wie je bent, wat je nodig hebt en voor wie het is. Kijk wat er terugkomt, stuur bij en vergelijk het met hoe je het normaal zou doen. Na een paar weken weet je goed bij welke taken de AI je helpt, en bij welke niet.

Gebruik je ChatGPT voor je werk, kijk dan ook of je organisatie een zakelijk abonnement heeft of een andere AI-tool heeft goedgekeurd, zoals Copilot. Zakelijke versies hebben betere afspraken over wat er met je gegevens gebeurt. Spreek in je team af wat wel en niet in een AI-tool mag. Hoe organisaties dat aanpakken, lees je op onze pagina over AI implementeren.

Wat kan ChatGPT niet?

ChatGPT is indrukwekkend, maar heeft ook grenzen. Het model weet niets over jouw situatie, tenzij je het vertelt. Het heeft geen eigen oordeel en neemt geen verantwoordelijkheid. Het kan verouderde informatie geven als het niet op internet zoekt. En het kan overtuigend klinken terwijl het fout zit.

Daarom werkt de assistent het best als hulp bij een eerste versie, als sparringpartner of als uitlegger, en niet als vervanging van je eigen kennis en controle. Wie dat in gedachten houdt, haalt er veel uit.

ChatGPT en andere AI-assistenten

ChatGPT is de bekendste AI-assistent, maar niet de enige. Claude van Anthropic is sterk in lange documenten en zorgvuldig schrijven. Gemini van Google werkt goed samen met Gmail, Docs en Drive. Copilot van Microsoft zit in Word, Excel, Outlook en Teams. De manier van werken is in al deze tools grotendeels hetzelfde, dus wat je in ChatGPT leert, gebruik je ook in de andere. Lees meer in onze uitleg wat is Copilot en wat is Gemini.

ChatGPT leren gebruiken

Weten wat ChatGPT is, is een goed begin. Echt verschil maak je als je weet hoe je er goed mee werkt. Daarvoor hebben we AI Fundament gemaakt, de online AI-cursus van AIcursus.nl. In acht modules leer je hoe je AI duidelijke opdrachten geeft, de antwoorden beoordeelt en AI toepast bij schrijven, samenvatten, onderzoeken en meer, in ChatGPT en elke andere AI-tool.

Elke module begint met uitleg, daarna zie je een demonstratie en ga je zelf aan de slag met een praktijkopdracht, waarop je direct feedback krijgt. De AI zit in het leerplatform zelf, dus je hebt geen eigen abonnement nodig. Na afronding krijg je een certificaat van deelname.

AI Fundament kost € 39,95, eenmalig en inclusief btw.