Een prompt is de instructie die jij aan een AI-systeem geeft. Hoe scherper je instructie, hoe bruikbaarder het antwoord. Een goede prompt bevat zeven bouwstenen: taak, context, rol, format, toon, beperkingen en voorbeelden. Welke je nodig hebt, verschilt per situatie, maar wie deze zeven kent, schrijft prompts die werken in ChatGPT, Copilot, Claude en elke andere AI-tool.
Dat klinkt eenvoudig, en dat is het ook. Toch typen veel mensen een korte vraag in, krijgen een matig antwoord en concluderen dat AI niet werkt, terwijl de oplossing meestal in een betere instructie zit. In dit artikel lees je wat een prompt precies is, hoe een sterke prompt eruitziet en hoe je er zelf een opbouwt. Het is een verkorte versie van wat je in module 2 van onze AI-cursus stap voor stap leert toepassen. Alles over prompten bij elkaar vind je op onze pagina over prompten.
- Een prompt is alles wat je aan een AI-tool vraagt of opdraagt; het woord betekent letterlijk aansporing of aanwijzing.
- Een sterke prompt is een briefing: taak, context, rol, format, toon, beperkingen en voorbeelden.
- Bijna geen prompt is in één keer perfect; twee of drie keer bijsturen hoort erbij.
Wat is een prompt precies?
Een prompt is een instructie of opdracht in tekstvorm. Je typt iets in, en het AI-systeem reageert. Het woord komt uit het Engels en betekent letterlijk "aansporing" of "aanwijzing". In de praktijk is een prompt alles wat jij aan AI vraagt om te doen, van een korte vraag tot een uitgebreide opdracht.
Wat een prompt onderscheidt van een zoekopdracht in Google: bij Google zoek je naar informatie die al bestaat. Bij AI laat je iets nieuws maken, zoals een mail die nog niet bestaat, een samenvatting van een document dat alleen jij hebt of een lijst met ideeën die specifiek voor jouw situatie kloppen. De AI bouwt het antwoord op basis van wat jij in de prompt zet.
| Zoekopdracht in Google | Prompt in een AI-tool | |
|---|---|---|
| Wat je typt | Een paar losse trefwoorden | Een opdracht in gewone zinnen |
| Wat je krijgt | Bestaande pagina's | Een nieuw antwoord, gemaakt voor jou |
| Wat het resultaat bepaalt | Wat er al online staat | Hoe goed jij uitlegt wat je wilt |
Dat verklaart waarom de kwaliteit van je prompt direct bepaalt hoe bruikbaar het antwoord is. Geef je weinig informatie, dan krijg je een algemeen antwoord dat overal en nergens op slaat. Geef je veel relevante informatie in een goede structuur, dan krijg je een antwoord dat aansluit bij jouw werk, jouw collega, jouw klant en jouw situatie.
Een matige prompt en een sterke prompt: een voorbeeld
Het verschil wordt het duidelijkst met een voorbeeld uit de praktijk. Stel: je werkt op de klantenservice van een sloepverhuurbedrijf en je krijgt een klachtmail van een vaste klant. Zijn groepsreservering voor tien personen, een bedrijfsuitje, is twee dagen van tevoren geannuleerd. Hij is boos en wil weten hoe je dit oplost. Je wilt AI gebruiken om een passende reactie te schrijven.
De matige prompt
Schrijf een reactie op een klacht van een klant over een geannuleerde reservering.
De sterke prompt
Schrijf een professionele reactie op de onderstaande klachtmail. De klant, Robert, had een groepsreservering voor tien personen die twee dagen van tevoren werd geannuleerd vanwege een technisch probleem aan onze kant. Het ging om een gepland bedrijfsuitje. Robert is een vaste klant die al drie keer bij ons heeft geboekt, en ons doel is hem te behouden. Erken de fout volledig en bied als compensatie een voucher aan voor een gratis groepsboeking van gelijke waarde, geldig voor het komende seizoen. Nodig hem uit voor een persoonlijk gesprek met Lisa van ons team.
Wat krijg je terug op de matige prompt? Een algemene reactie op een klacht, zonder naam, zonder verwijzing naar de klantrelatie en zonder concrete compensatie. Een tekst die net zo goed naar een willekeurige andere klant kan, en die je grondig moet herschrijven voordat je hem verstuurt.
De sterke prompt bevat alles wat de AI nodig heeft: de naam van de klant, de exacte situatie, de geschiedenis van de klantrelatie, het doel van de reactie, de concrete compensatie en de vervolgstap. Het antwoord is een mail die je vrijwel direct kunt versturen, met de juiste toon, de juiste compensatie en de juiste vervolgstap.
Dit is de kern van prompten: je geeft AI geen losse vraag, maar een briefing. Net zoals je een nieuwe collega geen vage opdracht zou geven, geef je AI ook geen vage opdracht. In AI Fundament oefen je dit met realistische Nederlandse werksituaties.
De 7 bouwstenen van een sterke prompt
Een sterke prompt is opgebouwd uit zeven bouwstenen. Je hebt ze niet altijd allemaal nodig. Voor een eenvoudige samenvatting volstaan er twee of drie; voor een complete marketingmail of een gevoelige klantreactie gebruik je er vaak vijf tot zeven. Het is geen verplicht stramien, maar een gereedschapskist. Ook de makers van AI-tools werken met vergelijkbare bouwstenen; Anthropic, de maker van Claude, beschrijft ze in zijn Engelstalige overzicht van prompt engineering. Hieronder lees je per bouwsteen wat hij doet, met een voorbeeld.
1Taak: het werkwoord dat richting geeft
De taak is de enige bouwsteen die altijd in een prompt staat. Het is het werkwoord dat AI vertelt wat je wilt: schrijf, analyseer, vat samen, vergelijk, maak een lijst van, herschrijf. Zonder taak heeft AI geen idee wat je wilt bereiken.
Hoe specifieker je werkwoord, hoe beter. Dus niet "help me hiermee", maar "herschrijf deze mail". Niet "verwerk deze data", maar "analyseer de omzetcijfers en geef drie inzichten".
2Context: de achtergrond bij de taak
Context is de achtergrondinformatie die de AI helpt begrijpen in welke situatie de taak plaatsvindt. Voor wie is dit bedoeld, wat is er aan de hand en wat is het doel?
Het verschil tussen "schrijf een mail" en "schrijf een mail aan een boze klant die al twee keer heeft gebeld" is enorm. Het is dezelfde taak, maar je krijgt een totaal ander resultaat. Context maakt het verschil tussen een algemeen antwoord en een antwoord dat bij jouw situatie past.
3Rol: wie is de AI in deze opdracht?
Met een rol bepaal je vanuit welk perspectief AI denkt. Een marketeer denkt strategisch en op de lange termijn, een coach denkt mensgericht en praktisch, een operationeel manager denkt in processen. Geef je een rol mee, zoals "gedraag je als een ervaren accountmanager", dan krijg je niet alleen andere inhoud, maar ook een andere manier van denken in het antwoord.
Een rol is niet altijd nodig. Bij het samenvatten van feitelijke informatie maakt hij weinig uit; bij advies, creatief werk en communicatie maakt hij een groot verschil.
4Format: hoe ziet het antwoord eruit?
Vraag je AI iets, dan krijg je standaard lopende tekst. Vaak heb je iets anders nodig: een tabel die je in PowerPoint kunt plakken, een lijst met opsommingstekens voor een rapport, een mail met onderwerp en aanhef of een stappenplan met genummerde stappen.
Door het format te benoemen, krijg je een antwoord dat je direct kunt gebruiken. Bijvoorbeeld: "Maak een vergelijkingstabel met vier kolommen: naam, prijs, voordelen en nadelen." Dan hoef je het antwoord niet meer om te bouwen.
5Toon: hoe klinkt het antwoord?
De toon bepaalt de stemming en stijl: empathisch of zakelijk, enthousiast of neutraal, formeel of toegankelijk. Bij gevoelige onderwerpen, zoals een klacht of slecht nieuws, is de toon vaak doorslaggevend. Bij feitelijke samenvattingen is hij veel minder belangrijk.
Een voorbeeld: "Gebruik een warme, geruststellende toon, alsof je naast de klant staat." Of juist: "Houd het zakelijk en compact, zonder overdreven beleefdheden."
6Beperkingen: de grenzen die je stelt
Beperkingen geven niet minder vrijheid, maar juist meer focus. Denk aan: maximaal honderd woorden, vermijd vaktaal, focus alleen op de kosten, gebruik geen verkooptaal.
Zonder beperkingen krijg je vaak een antwoord dat alle kanten op gaat; met goede beperkingen krijg je iets bruikbaars. Het is misschien wel het meest onderschatte gereedschap in de gereedschapskist.
7Voorbeelden: laten zien werkt beter dan vertellen
Probeer maar eens een das te knopen aan de hand van een geschreven uitleg. Dat gaat veel makkelijker als iemand het langzaam voordoet en jij meekijkt. Voor AI geldt hetzelfde.
Wil je vijf beschrijvingen in dezelfde stijl? Geef één goed voorbeeld mee en vraag AI om de andere vier in dezelfde stijl te maken. AI bekijkt de opbouw, de toon en de zinsbouw en past die toe. Dat werkt vaak beter dan een uitgebreide beschrijving van de stijl die je zoekt. Deze techniek heet ook wel few-shot prompting; meer technieken lees je in onze gids over prompt engineering.
Twijfel je welke bouwstenen je nodig hebt? Begin altijd met taak en context, en voeg de rest toe als het antwoord nog niet goed is.
In 4 stappen een prompt opbouwen
De zeven bouwstenen kennen is één ding; ze in de praktijk slim combineren is een ander. Dit stappenplan werkt voor elke prompt, van een eenvoudige samenvatting tot een uitgebreide offerte.
Stap 1
Bekijk de situatie
Stel jezelf drie vragen voordat je begint te typen. Wat wil je bereiken, voor wie is het en in welke context? Wees concreet. Een mail aan een trouwe klant is iets anders dan een rapport voor de directie.
Stap 2
Kies de bouwstenen die je nodig hebt
Loop in gedachten de zeven bouwstenen langs. Een taak is altijd nodig en context bijna altijd; de rest hangt af van de situatie. Bij een eenvoudige samenvatting heb je er drie nodig, bij een gevoelige klantmail vaak alle zeven.
Stap 3
Schrijf je prompt
Schrijf de prompt in lopende tekst, niet als invulformulier met losse labels. AI leest een prompt als één geheel. Begin met de taak, voeg de context toe en daarna de rol en het format. Sluit af met de beperkingen en eventuele voorbeelden.
Stap 4
Verfijn het antwoord
Bijna geen prompt is in één keer perfect. Is het antwoord te lang, voeg dan een beperking toe. Is de toon te zakelijk, pas de toon aan. Mist er een detail, geef dan extra context. Twee of drie keer bijsturen is normaal, en dat is nog steeds sneller dan alles zelf schrijven.
Zo ziet een complete prompt eruit
Met alle bouwstenen samen ziet een prompt er bijvoorbeeld zo uit. De woorden tussen haken vul je in met je eigen situatie.
Een complete prompt met alle bouwstenen
Je bent een ervaren klantenservicemedewerker [rol]. Schrijf een antwoord op de mail hieronder [taak]. De klant heeft al twee keer gebeld over een te late levering en is geïrriteerd [context]. Schrijf een korte mail met onderwerpregel, aanhef en afsluiting [format], in een begripvolle maar duidelijke toon [toon]. Maximaal 150 woorden, zonder excuses die we niet waarmaken [beperkingen]. Gebruik de stijl van dit voorbeeld: [plak een eerdere mail die goed was] [voorbeeld].
[plak hier de mail van de klant, zonder persoonsgegevens]
De 5 meest gemaakte fouten bij prompten
Veel mensen denken dat AI tegenvalt, terwijl ze in werkelijkheid hun prompt kunnen verbeteren. Dit zijn de vijf fouten die het vaakst voorkomen.
1Te vaag formuleren
"Help me met deze tekst" is geen prompt, maar een noodkreet. Maak het concreet: wat moet er met de tekst gebeuren? Inkorten, herschrijven voor een ander publiek, omzetten naar een mail, vertalen of samenvatten?
2Geen context geven
AI weet niet wie jij bent, wat je werk is of wie de ontvanger is. Een mail aan een leverancier vraagt om een andere toon dan een mail aan een mogelijke klant. Geef de AI de context die een collega ook nodig zou hebben.
3Geen format opgeven
Geef je geen format op, dan krijg je lopende tekst, en die wil je lang niet altijd. Zeg wat je wilt: een tabel, een lijst, een mail of een stappenplan.
4Verwachten dat één prompt meteen perfect is
Bijsturen is normaal. Vraag om een verbetering, geef extra context, pas de toon aan of laat iets inkorten. Twee of drie versies tot het klopt is geen falen; zo werkt het gewoon.
5Geen voorbeeld geven
Vooral als je meerdere teksten in dezelfde stijl wilt, zoals vijf productbeschrijvingen of drie vacatureteksten, is een voorbeeld goud waard. Geef één goed voorbeeld en vraag de rest in dezelfde stijl.
Wat is het verschil tussen een prompt en een vraag?
Een vraag is een soort prompt, maar niet hetzelfde. Een vraag eindigt op een vraagteken en vraagt om een antwoord, zoals "wat is de hoofdstad van Nederland?". Een prompt is breder: het is elke instructie aan een AI-systeem, of dat nu een vraag is, een opdracht of een briefing voor een tekst die nog moet ontstaan.
In dit artikel gaat het vooral over de opdrachtprompt: de langere, gestructureerde instructie waarmee je AI iets laat maken. Daar zit de meeste winst, en daar maken de zeven bouwstenen het grootste verschil. Welke AI-tool je daarvoor gebruikt, maakt weinig uit; lees onze vergelijking van de beste AI-assistent als je twijfelt.
Veelgestelde vragen over prompts
Wat is de betekenis van prompt?
Een prompt is de instructie of vraag die je aan een AI-tool geeft. Het Engelse woord betekent letterlijk aansporing of aanwijzing. In de praktijk is het alles wat je in het tekstvak van bijvoorbeeld ChatGPT of Copilot typt.
Wat is prompten?
Prompten is het schrijven van instructies voor een AI-systeem zoals ChatGPT, Copilot of Claude. Hoe duidelijker je instructie, hoe bruikbaarder het antwoord. Het is een vaardigheid die je leert door te doen, en je hoeft er niet voor te kunnen programmeren.
Hoe schrijf je een goede prompt?
Een goede prompt bevat minstens drie van de zeven bouwstenen: een duidelijke taak, context en het gewenste format. Voeg toe wat de situatie vraagt, zoals een rol, een toon, beperkingen of een voorbeeld, en stuur bij tot het antwoord klopt.
Hoe lang moet een prompt zijn?
Zo lang als nodig, en niet langer. Voor een eenvoudige samenvatting is één zin genoeg. Voor een complete klantmail of een plan kan een prompt al snel tien tot vijftien regels zijn. De lengte volgt uit hoeveel context en uitleg de taak vraagt.
Moet ik in het Engels of in het Nederlands prompten?
Voor de meeste taken werkt Nederlands prima, want de bekende AI-tools begrijpen Nederlands goed. Wil je een Engelse tekst, dan kun je direct in het Engels prompten. Een Nederlandse klantmail schrijf je gewoon met een Nederlandse prompt.
Werkt prompten hetzelfde in ChatGPT, Copilot, Claude en Gemini?
Ja. De principes van een goede prompt werken in elk AI-systeem. De verschillen zitten vooral in de mogelijkheden van de tools; Copilot kan bijvoorbeeld direct met je Outlook-mail werken en ChatGPT kan afbeeldingen maken. De manier waarop je een sterke prompt opbouwt, is overal hetzelfde.
Wat zijn voorbeelden van goede prompts?
Een goede prompt noemt de taak, de situatie en de vorm, bijvoorbeeld: "Vat dit rapport samen in vijf punten voor het managementteam, begin met de belangrijkste conclusie." Meer voorbeelden voor je werk vind je op onze pagina over prompten.
Prompten leren in de praktijk
De zeven bouwstenen kennen is één ding; ze toepassen in je eigen werk is een ander verhaal. Daarvoor hebben we AI Fundament gemaakt, de online AI-cursus van AIcursus.nl. In acht modules leer je, zonder technische achtergrond en in je eigen tempo, hoe je AI goed inzet in je dagelijkse werk.
De cursus draait om één doorlopend voorbeeld: SloepSelect, een fictief Nederlands bedrijf dat elektrische sloepen verhuurt. Elke opdracht speelt zich af op de werkvloer van dat bedrijf, met situaties die je herkent: een klachtmail beantwoorden, een verslag schrijven, een offerte opstellen of een marketingmail maken.
- Praktisch in plaats van technisch. De cursus is gemaakt voor mensen die AI willen gebruiken, niet ontwikkelen.
- Niet gebonden aan één tool. Wat je leert, werkt in ChatGPT, Copilot, Claude, Gemini en elke andere AI-tool.
- Directe feedback. Op elke praktijkopdracht krijg je direct persoonlijke AI-feedback, zonder te wachten op een docent.
Module 2 gaat helemaal over prompts: je leert de zeven bouwstenen stap voor stap toepassen, wanneer je welke nodig hebt en hoe je een prompt bijstuurt tot het klopt. Na afronding van de cursus krijg je een certificaat van deelname. Werkgevers zetten AI Fundament ook in als onderdeel van de maatregelen voor AI-geletterdheid die de AI Act van organisaties vraagt.
AI Fundament kost € 39,95, eenmalig en inclusief btw. Bekijk AI Fundament.
Max is medeoprichter van AIcursus.nl en maakte AI Fundament samen met Wijnand Wieling. Hij werkt dagelijks met AI en volgt de ontwikkelingen al sinds de eerste versie van ChatGPT. Hij test nieuwe tools, probeert toepassingen uit en ontdekt wat wel en niet werkt in de praktijk. Wat hij leert, verwerkt hij in de cursus en in de artikelen in de kennisbank.
Meer over ons
