Welke banen verdwijnen door AI? Het eerlijke antwoord is dat AI vooral taken verandert, en minder vaak complete banen laat verdwijnen. Banen die grotendeels bestaan uit routinematig tekst- en informatiewerk, zoals bepaalde administratieve functies, klantenservice voor eenvoudige vragen en eenvoudig vertaal- en schrijfwerk, veranderen het snelst. Beroepen waarin menselijk contact, fysiek vakmanschap en oordeel centraal staan, veranderen het minst. In dit artikel lees je wat onderzoek zegt, het verschil tussen taken en banen, welke beroepen het meest en minst veranderen, en wat je zelf kunt doen.
De vraag welke banen verdwijnen door AI leeft bij veel mensen, en dat is begrijpelijk. Nieuwsberichten wisselen tussen grote beloftes en grote zorgen. Deze uitleg probeert het rustig op een rij te zetten, op basis van wat onderzoekers en internationale organisaties zeggen, zonder bangmakerij en zonder het te bagatelliseren.
- AI verandert vooral taken; banen die grotendeels uit routinematig tekst- en informatiewerk bestaan, veranderen het snelst.
- Internationale organisaties verwachten dat er door technologie banen verdwijnen, maar ook veel nieuwe banen bij komen.
- Wie leert goed met AI te werken, staat sterker; de vaardigheden daarvoor zijn te leren zonder technische achtergrond.
Wat zegt onderzoek over banen die verdwijnen?
Er is veel onderzoek gedaan naar de gevolgen van AI voor werk. Twee bekende voorbeelden:
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schreef in januari 2024 dat bijna 40 procent van de banen wereldwijd blootgesteld is aan AI, en in rijke landen zoals Nederland ongeveer 60 procent. Blootgesteld betekent niet dat die banen verdwijnen. Volgens het IMF kan ongeveer de helft van die banen juist profiteren van AI, doordat mensen er productiever door worden. Bij de andere helft kan AI kerntaken overnemen, met mogelijk gevolgen voor de vraag naar werk, lonen en aanname.
Het World Economic Forum (WEF) verwacht in zijn Future of Jobs Report 2025 dat er tot 2030 wereldwijd 170 miljoen banen bij komen en 92 miljoen verdwijnen, door technologie, waaronder AI, en andere veranderingen. Dat is per saldo een groei. Tegelijk verwacht het WEF dat bijna 40 procent van de vaardigheden die in banen nodig zijn, verandert. Het rapport is gebaseerd op een enquête onder grote werkgevers, dus het zijn verwachtingen, geen zekerheden.
Wat beide gemeen hebben: de verandering is groot, maar het beeld is genuanceerder dan "AI neemt banen over". De grootste verschuiving zit in wat mensen in hun werk doen, en welke vaardigheden daarvoor nodig zijn.
Verdwijnen banen, of alleen taken?
Een baan bestaat uit veel verschillende taken. Een beleidsmedewerker schrijft notities, leest rapporten, voert gesprekken, weegt belangen af en adviseert. AI kan helpen bij een deel daarvan, zoals het samenvatten van rapporten en het schrijven van eerste versies. Andere taken, zoals het gesprek met belanghebbenden en het afwegen van belangen, blijven bij de mens.
Daardoor verdwijnen banen meestal niet in één keer, maar veranderen ze van inhoud. Sommige taken worden sneller of vallen weg, andere worden belangrijker. Banen waarin de meeste taken door AI kunnen worden gedaan, veranderen het meest, en daar kan het aantal banen ook dalen. Banen waarin AI maar een paar taken raakt, veranderen minder.
Beroepen die het meest veranderen
Het meest verandert werk dat grotendeels bestaat uit routinematig werken met tekst, gegevens en informatie:
- Administratieve functies met veel standaardwerk, zoals gegevensinvoer en het verwerken van formulieren.
- Klantenservice voor eenvoudige vragen, waar AI-chatbots een deel van het werk overnemen.
- Eenvoudig vertaal- en schrijfwerk, zoals standaardteksten en eenvoudige vertalingen.
- Bepaalde ondersteunende functies in finance, juridische dienstverlening en HR, waar veel standaarddocumenten worden opgesteld.
Ook in deze beroepen verdwijnt het werk zelden helemaal. Vaak verschuift het naar controle, uitzonderingen, ingewikkeldere vragen en persoonlijk contact.
Beroepen die het minst veranderen
Het minst verandert werk waarin deze dingen centraal staan:
- Menselijk contact en zorg, zoals verpleging, begeleiding en onderwijs aan jonge kinderen.
- Fysiek vakmanschap, zoals installatiewerk, bouw, reparatie en onderhoud.
- Oordeel en verantwoordelijkheid in onzekere situaties, zoals leidinggeven en complexe beslissingen.
- Creatief en strategisch werk waarbij het om nieuwe ideeën en eigen visie gaat.
Ook in deze beroepen gebruiken mensen AI steeds vaker, bijvoorbeeld voor administratie en voorbereiding. Lees bijvoorbeeld over AI in de zorg en AI in de bouw. Maar de kern van het werk blijft mensenwerk.
| Soort werk | Verwachte verandering | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Routinematig tekst- en informatiewerk | Groot | Standaarddocumenten, eenvoudige vragen |
| Kenniswerk met veel schrijven en analyseren | Gemiddeld tot groot | Beleid, communicatie, analyse |
| Werk met mensen en zorg | Klein tot gemiddeld | Verpleging, onderwijs, begeleiding |
| Fysiek en technisch vakwerk | Klein | Installatie, bouw, onderhoud |
Er verdwijnen banen, maar er komen ook nieuwe bij
Technologie laat niet alleen banen verdwijnen, maar maakt ook nieuwe. Bij AI gaat het om rollen als AI-specialisten en data-experts, maar ook om veel bredere veranderingen: mensen die AI-tools inrichten en beheren in hun organisatie, die training geven, die toezicht houden op AI-systemen en die de kwaliteit van AI-resultaten bewaken. En in bijna elk beroep komt er een nieuwe vaardigheid bij: goed met AI kunnen werken.
Wat kun je zelf doen?
Ontdek wat AI in jouw werk kan
Probeer AI bij taken uit je eigen werk. Zo zie je waar het helpt en waar niet, en ben je niet afhankelijk van wat anderen erover zeggen. Lees hoe je dat aanpakt in onze gids hoe gebruik je AI op het werk.
Ontwikkel AI-vaardigheden
Leer hoe je goede opdrachten geeft, antwoorden beoordeelt en AI veilig gebruikt. Die vaardigheden zijn in bijna elk beroep waardevol. Lees meer in ons artikel over AI-vaardigheden.
Versterk wat mensen sterk maakt
Investeer in vaardigheden die AI niet goed kan: het gesprek, het oordeel, samenwerken, creativiteit en vakmanschap. Die worden belangrijker naarmate AI meer routinewerk overneemt.
Blijf in gesprek
Praat met je leidinggevende en collega's over wat AI betekent voor jullie werk. Organisaties die medewerkers betrekken bij het invoeren van AI, maken betere keuzes.
Kies drie taken uit je werk die veel tijd kosten, en probeer ze een paar weken met AI. Je ziet dan zelf welk deel AI goed kan, en welk deel juist jouw kennis vraagt.
Een voorbeeld: hoe een baan verandert
Neem Sandra, medewerker klantenservice bij een energiebedrijf. Een paar jaar geleden beantwoordde ze de hele dag vragen over facturen, verhuizingen en meterstanden. Nu beantwoordt een AI-chatbot een groot deel van de eenvoudige vragen. Sandra's werk is veranderd: ze behandelt de vragen waar de chatbot niet uitkomt, de klachten en de situaties waarin klanten in de problemen zitten. Ze controleert ook de antwoorden van de chatbot, en geeft aan waar de informatie beter moet.
Haar baan is niet verdwenen, maar wel anders geworden. Ze heeft minder routinewerk en meer gesprekken die echt aandacht vragen. Daar waren wel nieuwe vaardigheden voor nodig: werken met de AI-tools, beoordelen of een antwoord klopt, en omgaan met lastigere situaties. Haar werkgever bood daar training voor aan.
Dit soort verschuivingen zie je in veel beroepen. Niet iedereen gaat er op dezelfde manier mee om, en niet elke organisatie neemt medewerkers even goed mee. Juist daarom is het verstandig om zelf alvast te ontdekken wat AI in jouw werk kan, en de vaardigheden te ontwikkelen die erbij horen.
Vier misverstanden over banen die verdwijnen
"AI neemt alle banen over." Onderzoek wijst vooral op veranderende taken en verschuivingen tussen banen, niet op het verdwijnen van werk in het algemeen. Er komen ook nieuwe banen en taken bij.
"Mijn beroep blijft precies hetzelfde." Ook in beroepen die weinig veranderen, wordt AI gebruikt voor administratie, voorbereiding en communicatie. Iedereen krijgt er in meer of mindere mate mee te maken.
"Je moet kunnen programmeren om mee te komen." Voor de meeste mensen niet. De belangrijkste vaardigheden zijn goede opdrachten geven, antwoorden beoordelen en AI veilig gebruiken, en die zijn zonder technische kennis te leren.
"Het gaat zo snel, je kunt het toch niet bijhouden." De tools veranderen snel, maar de basisvaardigheden blijven hetzelfde. Wie die beheerst, pakt nieuwe tools snel op.
In gesprek met je werkgever
Maak je je zorgen over wat AI betekent voor je werk, of wil je er juist meer mee doen? Ga dan in gesprek met je leidinggevende. Vraag welke AI-tools de organisatie gebruikt of gaat gebruiken, welke afspraken er gelden en of er training is. Vertel ook zelf waar je kansen ziet in je eigen werk.
Organisaties die AI invoeren, hebben baat bij medewerkers die meedenken. Bovendien vraagt de AI Act organisaties die AI gebruiken om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun medewerkers. Training en uitleg horen daar dus gewoon bij. Hoe organisaties AI invoeren, lees je op onze pagina over AI implementeren.
Veelgestelde vragen over welke banen verdwijnen door AI
Welke banen verdwijnen door AI?
Vooral banen die grotendeels bestaan uit routinematig tekst- en informatiewerk veranderen sterk, en daar kan het aantal banen dalen. Denk aan bepaalde administratieve functies, eenvoudige klantenservice en standaard schrijf- en vertaalwerk. Complete banen verdwijnen minder vaak dan taken.
Neemt AI mijn baan over?
Waarschijnlijk verandert je baan eerder dan dat hij verdwijnt. Welke taken AI kan overnemen, hangt af van je werk. Wie leert goed met AI te werken, staat sterker.
Welke banen verdwijnen niet door AI?
Werk met veel menselijk contact, fysiek vakmanschap, oordeel en verantwoordelijkheid verandert het minst. Ook daar wordt AI wel gebruikt, vooral voor administratie en voorbereiding.
Komen er ook nieuwe banen bij door AI?
Ja. Het World Economic Forum verwacht dat er tot 2030 meer banen bij komen dan verdwijnen, door technologie en andere veranderingen. Daarnaast veranderen bestaande rollen, en komen er taken bij rond het inrichten en controleren van AI.
Wat kan ik doen om me voor te bereiden?
Probeer AI in je eigen werk, ontwikkel AI-vaardigheden zoals goed prompten en kritisch beoordelen, en versterk de vaardigheden die AI niet goed kan, zoals het gesprek en het oordeel.
Wat doen werkgevers?
Steeds meer werkgevers bieden training aan, en de AI Act vraagt organisaties die AI gebruiken om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van medewerkers. Lees meer op onze pagina over AI-geletterdheid.
Klaar voor werk met AI
De beste voorbereiding op de veranderingen die AI brengt, is ermee leren werken. Daarvoor hebben we AI Fundament gemaakt, de online AI-cursus van AIcursus.nl. In acht modules leer je, zonder technische achtergrond, hoe AI werkt, hoe je duidelijke opdrachten geeft, hoe je antwoorden beoordeelt en hoe je AI toepast in je werk.
Je oefent met praktijkopdrachten en krijgt op elke opdracht direct feedback. De AI zit in het leerplatform zelf, dus je hebt geen eigen abonnement nodig, en na afronding krijg je een certificaat van deelname. Meer over AI in het werk lees je op onze pagina over werken met AI. AI Fundament kost € 39,95, eenmalig en inclusief btw.
Max is medeoprichter van AIcursus.nl en maakte AI Fundament samen met Wijnand Wieling. Hij werkt dagelijks met AI en volgt de ontwikkelingen al sinds de eerste versie van ChatGPT. Hij test nieuwe tools, probeert toepassingen uit en ontdekt wat wel en niet werkt in de praktijk. Wat hij leert, verwerkt hij in de cursus en in de artikelen in de kennisbank.
Meer over ons
