AI in de zorg helpt zorgverleners en ondersteunende medewerkers vooral bij het werk rondom de zorg: verslaglegging, informatie voor patiënten in begrijpelijke taal, het samenvatten van richtlijnen, het voorbereiden van overleggen en het organiseren van roosters en administratie. Daarnaast wordt AI in ziekenhuizen gebruikt bij bijvoorbeeld het beoordelen van beelden, maar dat zijn gespecialiseerde, gecontroleerde systemen. In dit artikel lees je waar AI de zorg nu al helpt, zes situaties met een kant-en-klare prompt, wat wel en niet mag met medische gegevens, en hoe je verantwoord begint.
De zorg staat onder druk: er is veel werk, er zijn te weinig mensen en een groot deel van de tijd gaat naar administratie. AI kan daar helpen, maar de zorg is ook een sector waar fouten en datalekken grote gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om AI in de zorg zorgvuldig te gebruiken, met duidelijke afspraken en zonder patiëntgegevens in tools die daar niet voor zijn bedoeld.
- AI helpt in de zorg vooral bij administratie, communicatie en kennis: verslagen, patiëntinformatie, richtlijnen en overleggen.
- Zet nooit patiëntgegevens in een algemene AI-tool; gebruik alleen tools die je organisatie heeft goedgekeurd.
- AI ondersteunt, maar beslist niet: medische beoordelingen en beslissingen blijven bij de zorgverlener.
Waar AI de zorg nu al helpt
Verslaglegging. In steeds meer zorginstellingen worden AI-tools gebruikt die een gesprek met een patiënt uitschrijven en er een conceptverslag van maken, dat de zorgverlener daarna controleert en aanvult. Zulke tools zijn speciaal voor de zorg gemaakt, met afspraken over beveiliging en privacy.
Patiëntinformatie. AI helpt om folders, brieven en uitleg te schrijven in begrijpelijke taal, op een niveau dat past bij de patiënt.
Kennis en richtlijnen. AI kan lange richtlijnen, protocollen en artikelen samenvatten, zodat je sneller de kern ziet. De richtlijn zelf blijft leidend.
Administratie en organisatie. Roosters, overdrachten, notulen van werkoverleggen, mails aan collega's en ketenpartners: veel administratief werk kan met AI sneller.
Gespecialiseerde toepassingen. In ziekenhuizen worden AI-systemen gebruikt bij bijvoorbeeld het beoordelen van röntgenfoto's of het voorspellen van risico's. Dat zijn medische hulpmiddelen met strenge eisen, die alleen worden gebruikt binnen de kaders van de instelling.
AI in de huisartsenpraktijk, ouderenzorg en het ziekenhuis
| Sector | Voorbeelden van AI-gebruik |
|---|---|
| Huisartsenpraktijk | Conceptverslagen van consulten, patiëntinformatie in gewone taal, mails en administratie |
| Ouderenzorg | Overdrachten, zorgplannen formuleren, informatie voor familie, roosters |
| Ziekenhuis | Verslaglegging, beeldbeoordeling, samenvatten van dossiers en richtlijnen |
| Ondersteunende diensten | Notulen, beleidsstukken, communicatie, planning |
In alle sectoren geldt: hoe dichter bij de patiënt en de medische beslissing, hoe strenger de eisen en hoe belangrijker de menselijke controle.
Zes situaties met een kant-en-klare prompt
Deze prompts gebruik je zonder patiëntgegevens. Vul de woorden tussen haken in met algemene informatie, en gebruik ze in de AI-tool die je organisatie heeft goedgekeurd.
1. Patiëntinformatie in begrijpelijke taal
Herschrijf deze uitleg over [behandeling of aandoening] in begrijpelijke taal, op taalniveau B1. Gebruik korte zinnen en leg vaktermen uit. Laat de medische inhoud precies zoals hij is.
[plak de algemene tekst, zonder patiëntgegevens]
2. Een richtlijn samenvatten
Vat deze richtlijn samen in de vijf belangrijkste punten voor [rol, bijvoorbeeld verpleegkundigen op een afdeling]. Geef bij elk punt aan in welk deel van de richtlijn het staat, zodat ik het kan nalezen.
3. Een werkoverleg voorbereiden
Stel een agenda op voor een werkoverleg van [duur] met het team over [onderwerp, bijvoorbeeld de nieuwe overdrachtsprocedure]. Zet per punt de vraag die we moeten beantwoorden.
4. Een mail aan een ketenpartner
Schrijf een korte, duidelijke mail aan [organisatie] over [onderwerp, bijvoorbeeld afstemming over ontslag uit het ziekenhuis]. Toon: collegiaal en zakelijk. Noem geen patiëntgegevens; die stuur ik via de beveiligde weg.
5. Uitleg voor familie
Schrijf een algemene uitleg voor familieleden over [onderwerp, bijvoorbeeld wat er gebeurt bij opname in het verpleeghuis]. Warm en duidelijk, zonder vaktaal, maximaal een A4.
6. Een protocol helder opschrijven
Zet deze werkafspraken om in een helder stappenplan voor nieuwe collega’s, met per stap wat je doet en waar je op let.
[plak de afspraken, zonder patiëntgegevens]
Laat AI nooit een medische inhoud bedenken; laat het alleen bestaande, gecontroleerde informatie herschrijven of samenvatten. En lees het resultaat altijd na met je eigen vakkennis.
Wat wel en niet mag met AI in de zorg
Patiëntgegevens en de AVG
Medische gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens onder de AVG, en vallen daarnaast onder het medisch beroepsgeheim. Ze mogen niet in een algemene AI-tool, zoals de gratis versie van ChatGPT. Dat dit geen theoretisch risico is, bleek toen de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde nadat medewerkers van een huisartsenpraktijk patiëntgegevens in een AI-chatbot hadden gezet. Gebruik voor werk met patiëntgegevens alleen tools die je organisatie daarvoor heeft goedgekeurd, met de juiste afspraken over beveiliging.
De AI Act
De AI Act stelt strenge eisen aan AI die als medisch hulpmiddel wordt gebruikt, of die beslissingen neemt over toegang tot zorg. Die eisen gaan voor AI in gereguleerde producten zoals medische hulpmiddelen in augustus 2028 gelden. Daarnaast geldt voor elke zorgorganisatie die AI gebruikt, de plicht om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van medewerkers. Lees meer in onze uitleg wat is de AI Act.
Medische beslissingen
AI kan helpen bij informatie en administratie, maar een medische beoordeling of beslissing hoort bij de zorgverlener. Gebruik een algemene AI-assistent niet voor diagnoses of behandeladviezen, en neem medische informatie uit AI nooit over zonder controle bij een betrouwbare bron.
Zo begin je met AI in de zorg
Stap 1
Ken de afspraken van je organisatie
Vraag na welke AI-tools zijn toegestaan en welke afspraken er gelden. Veel zorgorganisaties hebben een AI-beleid of richtlijn; lees meer over AI-beleid opstellen.
Stap 2
Begin bij werk zonder patiëntgegevens
Oefen met taken als notulen, mails, algemene informatie en richtlijnen samenvatten. Zo leer je de tool kennen zonder risico.
Stap 3
Leer goede opdrachten geven
Hoe duidelijker je opdracht, hoe beter het resultaat. Meer daarover lees je in onze uitleg wat is een prompt.
Stap 4
Controleer altijd
Lees alles na met je eigen vakkennis. AI kan dingen verzinnen die overtuigend klinken; lees meer over AI-hallucinaties.
Stap 5
Deel ervaringen
Bespreek in het team wat werkt en wat niet. Zo leren jullie samen, en blijven de afspraken actueel.
Een voorbeeld uit de zorg
Een team in een verpleeghuis merkte dat het schrijven van informatie voor familieleden veel tijd kostte. Elke nieuwe bewoner kreeg een eigen brief, en die was vaak lang en vol vaktermen. Teamleider Mirjam liet het team, met de AI-tool die de organisatie had goedgekeurd, een set algemene teksten maken in begrijpelijke taal: over de eerste weken na opname, over bezoek, over de rol van de contactpersoon en over wat er gebeurt bij achteruitgang.
Het team schreef de teksten niet blind over. De specialist ouderengeneeskunde en een paar verzorgenden lazen alles na, pasten de inhoud aan waar nodig en zorgden dat het klopte met de werkwijze van de organisatie. Patiëntgegevens kwamen er niet aan te pas. Het resultaat: duidelijke, warme teksten die het team per bewoner kan aanvullen, en meer tijd voor het gesprek met familie.
Kansen en zorgen rond AI in de zorg
AI in de zorg roept bij veel zorgprofessionals gemengde gevoelens op. Aan de ene kant is er de hoop dat AI de administratieve last verlicht, zodat er meer tijd is voor de patiënt. Aan de andere kant zijn er zorgen: over privacy, over fouten, over de kwaliteit van zorg en over de vraag of AI het menselijke contact gaat vervangen.
Die zorgen zijn terecht, en ze verdienen aandacht. De kansen zijn het grootst bij taken rondom de zorg, zoals verslaglegging, informatie en organisatie. Daar kan AI echt helpen, zolang de zorgverlener controleert wat er wordt gemaakt. De risico's zijn het grootst waar AI dichter bij medische beslissingen komt, of waar patiëntgegevens in tools terechtkomen die daar niet voor zijn bedoeld.
Een goede aanpak begint daarom klein, bij taken zonder patiëntgegevens, met duidelijke afspraken en met ruimte voor de zorgen van medewerkers. Wie zorgprofessionals betrekt bij de keuze voor tools en toepassingen, krijgt oplossingen die echt aansluiten bij het werk.
Wat leer je als zorgprofessional?
Om AI verantwoord te gebruiken, heb je geen technische kennis nodig, maar wel een paar vaardigheden:
- Begrijpen hoe AI werkt, zodat je weet waarom het soms iets verzint en waar je extra op let.
- Goede opdrachten geven, zodat je bruikbare teksten en samenvattingen krijgt.
- Kritisch beoordelen, met je eigen vakkennis als toets.
- Veilig omgaan met gegevens, met kennis van wat wel en niet in een AI-tool mag.
- Weten wanneer je AI niet gebruikt, zoals bij medische beslissingen of gevoelige gesprekken.
Die vaardigheden vormen samen wat de AI Act AI-geletterdheid noemt. Meer daarover lees je op onze pagina over AI-geletterdheid.
Veelgestelde vragen over AI in de zorg
Hoe wordt AI in de zorg gebruikt?
Vooral bij verslaglegging, patiëntinformatie, het samenvatten van richtlijnen en administratie. In ziekenhuizen ook bij gespecialiseerde toepassingen zoals beeldbeoordeling, met strenge eisen.
Mag ik ChatGPT gebruiken in de zorg?
Niet met patiëntgegevens in een gratis of persoonlijke versie. Gebruik alleen tools die je organisatie heeft goedgekeurd, en houd je aan de afspraken over medische gegevens.
Kan AI een diagnose stellen?
Algemene AI-assistenten zijn daar niet voor bedoeld en niet betrouwbaar genoeg. Gespecialiseerde AI-systemen kunnen zorgverleners ondersteunen, maar de beoordeling en beslissing blijven bij de zorgverlener.
Wat zegt de AI Act over AI in de zorg?
AI die als medisch hulpmiddel wordt gebruikt of beslist over toegang tot zorg, valt onder strenge regels. Daarnaast moeten zorgorganisaties die AI gebruiken, maatregelen nemen voor AI-geletterdheid.
Hoe begin ik met AI in mijn zorgteam?
Ken de afspraken van je organisatie, begin met taken zonder patiëntgegevens, leer goede opdrachten geven, controleer alles en deel ervaringen in het team.
Neemt AI het werk van zorgverleners over?
Nee. AI kan administratief werk lichter maken, zodat er meer tijd is voor de patiënt. Het contact, de zorg en het oordeel blijven bij mensen.
AI verantwoord leren gebruiken in de zorg
AI kan zorgprofessionals veel werk uit handen nemen, als ze weten hoe ze het verantwoord gebruiken. Daarvoor hebben we AI Fundament gemaakt, de online AI-cursus van AIcursus.nl. In acht modules leer je hoe AI werkt, hoe je duidelijke opdrachten geeft, hoe je antwoorden kritisch beoordeelt en hoe je veilig omgaat met gegevens. Je oefent met voorbeeldgegevens, zonder echte patiëntgegevens, en krijgt op elke opdracht direct feedback.
Na afronding krijg je een certificaat van deelname. Meer over AI in verschillende beroepen lees je op onze pagina over werken met AI. AI Fundament kost € 39,95, eenmalig en inclusief btw. Wil je een zorgteam laten trainen, kijk dan bij AI-training voor werkgevers.
Max is medeoprichter van AIcursus.nl en maakte AI Fundament samen met Wijnand Wieling. Hij werkt dagelijks met AI en volgt de ontwikkelingen al sinds de eerste versie van ChatGPT. Hij test nieuwe tools, probeert toepassingen uit en ontdekt wat wel en niet werkt in de praktijk. Wat hij leert, verwerkt hij in de cursus en in de artikelen in de kennisbank.
Meer over ons
