Toets maken met AI: zo doe je het als docent

Toets maken met AI? Zo maak je als docent stap voor stap een toets met leerdoelen, goede afleiders en antwoordmodel. Met prompts, zonder leerlinggegevens.

Max Schurer
Gepubliceerd op 15 november 2026 · 12 min lezen

Een toets maken kost tijd. Je zoekt vragen die passen bij wat je hebt uitgelegd, je verzint foute antwoorden die niet te makkelijk zijn, en daarna schrijf je nog een antwoordmodel. Een toets maken met AI kan dat werk flink verkorten, als je weet wat je de AI geeft en wat je zelf blijft doen. Je leest hier hoe je dat aanpakt, met per stap een prompt voor je eigen vak.

  • AI maakt in een paar minuten een eerste versie van een toets, met vragen, afleiders en een antwoordmodel.
  • Jij bepaalt de leerdoelen en controleert elke vraag, want AI maakt inhoudelijke fouten.
  • Leerlinggegevens horen niet in een algemene AI-tool: geen namen, cijfers of werk van leerlingen.

Hier gaat het alleen over het maken van de toets zelf. Wil je een breder beeld van wat AI voor leraren kan betekenen, van differentiëren tot afspraken met leerlingen over AI, lees dan AI in het onderwijs: toepassingen voor leraren. En wie AI in meer taken wil gebruiken dan alleen lesgeven, vindt op de pagina werken met AI een overzicht van wat er allemaal kan.

Wat AI wel en niet kan bij een toets

AI-chatbots zoals ChatGPT, Copilot, Gemini en Claude zijn goed in taal. Ze kunnen een stuk lesstof omzetten in vragen, dezelfde vraag op drie niveaus formuleren en foute antwoorden bedenken die op een veelgemaakte denkfout lijken. Dat zijn precies de onderdelen van een toets die veel tijd kosten.

Er zijn ook dingen die AI niet goed kan, of die je beter niet aan AI overlaat.

AI helpt goed bijDaar blijf jij verantwoordelijk voor
Vragen maken bij lesstof die jij aanlevertWelke leerdoelen je toetst
Afleiders bedenken bij meerkeuzevragenOf de vraag inhoudelijk klopt
Een antwoordmodel en een puntenverdeling opzettenOf de toets past bij wat je in de les deed
Dezelfde vraag makkelijker of moeilijker makenHet nakijken en het cijfer
Variatie in vraagsoortenWat je deelt over leerlingen

AI maakt fouten die er overtuigend uitzien. Een antwoordmodel kan een jaartal noemen dat net niet klopt, of een rekenvraag waarvan het "goede" antwoord fout is. Dat heet hallucineren. Hoe dat ontstaat en hoe je het herkent, lees je in AI-hallucinaties: waarom AI dingen verzint. Voor een toets betekent het dat je elke vraag en elk antwoord zelf naloopt, ook als het er netjes uitziet.

Geef de AI daarom altijd je eigen lesstof mee: je aantekeningen of een samenvatting van het hoofdstuk in je eigen woorden. Dan maakt de AI vragen over wat jij hebt behandeld, en niet over wat hij zelf denkt dat bij het onderwerp hoort. Zet geen hele pagina's uit een methodeboek in een chatbot; je eigen samenvatting werkt net zo goed.

Stap voor stap een toets maken met AI

Een goede toets begint bij wat leerlingen na de les moeten kunnen, en pas daarna komen de vragen. Werk in vier stappen. Elke stap heeft een eigen prompt. Je kunt ze in één gesprek achter elkaar gebruiken, zodat de AI de eerdere antwoorden meeneemt.

Stap 1

Leerdoelen vastleggen

Schrijf op wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Heb je die leerdoelen al, plak ze dan in de prompt. Heb je alleen een hoofdstuk, laat de AI dan een voorstel doen en pas dat zelf aan.

Stap 2

Vraagsoorten kiezen

Bepaal per leerdoel welke vraagsoort past. Feitenkennis toets je goed met meerkeuze of invulvragen. Begrip en toepassen vragen om open vragen of een korte casus.

Stap 3

De vragen laten maken

Laat de AI de vragen schrijven bij jouw leerdoelen en lesstof. Vraag om meer vragen dan je nodig hebt, zodat je kunt kiezen.

Stap 4

Het antwoordmodel maken

Vraag om een antwoordmodel met puntenverdeling. Controleer dat model als eerste: fouten in het antwoordmodel kosten leerlingen punten.

Hieronder staan de prompts bij deze stappen. Vul tussen de blokhaken je eigen gegevens in.

Leerdoelen opstellen

Ik ben docent [vak] in [klas en niveau, bijv. havo 3]. Hieronder staat een samenvatting van de lesstof van [hoofdstuk of onderwerp].

Stel vijf tot zeven leerdoelen op die je met een toets kunt meten. Begin elk leerdoel met een werkwoord, zoals “noemen”, “uitleggen”, “berekenen” of “toepassen”. Geef per leerdoel aan of het om kennis, begrip of toepassen gaat.

Lesstof:
[plak hier je eigen samenvatting]

Toetsmatrijs maken

Hier zijn de leerdoelen voor een toets van [aantal] minuten:
[plak de leerdoelen]

Maak een toetsmatrijs in een tabel: per leerdoel de vraagsoort (meerkeuze, invulvraag, open vraag of casus), het aantal vragen en het aantal punten. De toets heeft in totaal [aantal] punten. Ongeveer [percentage] procent van de punten gaat naar begrip en toepassen, de rest naar kennis.

Vragen schrijven

Schrijf de vragen volgens deze toetsmatrijs. Gebruik alleen de lesstof die ik eerder gaf. Schrijf in eenvoudig Nederlands voor [klas en niveau]. Gebruik geen dubbele ontkenningen en geen woorden als “altijd” of “nooit” in de vraag.

Maak per leerdoel één vraag extra, zodat ik kan kiezen. Zet bij elke vraag het nummer van het leerdoel.

Antwoordmodel

Maak een antwoordmodel bij deze toets. Geef per vraag:
– het juiste antwoord;
– bij open vragen de punten die in het antwoord moeten staan, met de puntenverdeling;
– welke fouten leerlingen waarschijnlijk maken.

Geef aan bij welke antwoorden je twijfelt.

De laatste regel van het antwoordmodel is handig. Een chatbot geeft niet uit zichzelf aan waar hij onzeker over is, maar als je erom vraagt, noemt hij vaak de vragen waar je extra naar moet kijken. Controleer de rest daarna net zo goed.

Een toetsmatrijs heet ook wel toetsplan of specificatietabel. Het is een tabel die laat zien welke leerdoelen je met hoeveel vragen en punten toetst. Met zo'n tabel zie je snel of één onderwerp te zwaar meetelt.

Meerkeuzevragen met goede afleiders

Bij meerkeuzevragen zit het lastige werk in de afleiders: de foute antwoorden. Een afleider die niemand kiest, maakt de vraag makkelijker zonder dat je er iets van leert. Een goede afleider lijkt op een fout die leerlingen in de klas vaak maken.

Als je alleen vraagt om "tien meerkeuzevragen", krijg je vaak afleiders die duidelijk niet kloppen, of antwoorden waarvan het goede antwoord het langste is. Leerlingen pikken dat snel op. Vertel de AI daarom wat een goede afleider is.

De matige prompt

Maak tien meerkeuzevragen over de fotosynthese.

De sterke prompt

Maak tien meerkeuzevragen over de fotosynthese voor havo 4, op basis van de lesstof hieronder. Elke vraag heeft vier antwoorden. Elke afleider is gebaseerd op een veelvoorkomende misvatting; noem die misvatting onder de vraag. Alle antwoorden zijn ongeveer even lang. Gebruik geen "alle bovenstaande" of "geen van bovenstaande".

De extra uitleg onder elke vraag helpt jou bij het controleren. Je ziet meteen welke denkfout bij welke afleider hoort. Klopt die denkfout niet met wat jij in de klas ziet, vervang de afleider dan door een fout die jouw leerlingen wel maken.

Kijk ook waar het goede antwoord staat. AI zet het vaak op dezelfde plek, dus husselen helpt. Verder moet de vraag ook zonder de antwoorden te begrijpen zijn, en mogen er geen twee antwoorden zijn die allebei goed te verdedigen zijn. Dat laatste zie je bij vragen van AI regelmatig.

Controleer deze meerkeuzevragen. Geef per vraag aan:
– of er meer dan één antwoord goed te verdedigen is;
– of het goede antwoord opvalt door lengte of formulering;
– of een afleider te makkelijk weg te strepen is.
Stel per probleem een verbetering voor.

[plak je vragen]

Met deze prompt loopt de AI zijn eigen vragen nog een keer kritisch na. Hij vindt dan een deel van de fouten die hij eerst maakte; de rest vind jij bij je eigen controle.

Differentiëren: makkelijker en moeilijker

Niet elke leerling in je klas zit op hetzelfde niveau. Met AI maak je zonder veel extra werk een versie van dezelfde toets die makkelijker of moeilijker is. Dat is handig voor een herkansing, een oefentoets of leerlingen die meer uitdaging nodig hebben.

Het werkt het best als de leerdoelen hetzelfde blijven en alleen de vraag verandert. Bij een makkelijkere versie krijgen leerlingen meer steun: een kortere tekst, een tussenstap of een voorbeeld. Bij een moeilijkere versie moeten ze de stof toepassen in een nieuwe situatie.

Drie niveaus

Hieronder staat een toetsvraag voor [klas en niveau]. Maak er drie versies van, bij hetzelfde leerdoel:
1. Een makkelijkere versie, met een tussenstap of een hint.
2. De oorspronkelijke versie, eventueel duidelijker geformuleerd.
3. Een moeilijkere versie, waarin de leerling de stof toepast in een nieuwe situatie.

Geef bij elke versie het antwoord en de puntenverdeling.

Vraag:
[plak de vraag]

Taal eenvoudiger

Herschrijf deze toetsvragen op taalniveau B1. Houd de inhoud en het leerdoel hetzelfde. Gebruik korte zinnen en vermijd moeilijke woorden die niet bij het vak horen. Vakbegrippen die leerlingen moeten kennen, laat je staan.

[plak de vragen]

De tweede prompt is handig voor leerlingen die moeite hebben met lezen, of die Nederlands als tweede taal hebben. Zo meet de vraag vooral vakkennis, en minder leesvaardigheid. Kijk wel na of de vraag nog meet wat je wilt meten.

Wil je een parallelle toets voor een herkansing? Vraag dan om "dezelfde toetsmatrijs, met andere vragen en andere voorbeelden". Leg de twee versies daarna naast elkaar en kijk of ze even zwaar zijn.

Lesvoorbereiding met AI

Een toets staat niet los van je lessen. Wie AI gebruikt voor de toets, kan het ook inzetten bij de lesvoorbereiding. Zo sluiten les en toets beter op elkaar aan, omdat je met dezelfde leerdoelen werkt.

Een paar voorbeelden van lesvoorbereiding met AI:

Wat je maaktWat je de AI vraagt
Een lesopbouwEen les van 50 minuten met start, uitleg, oefening en afsluiting, bij jouw leerdoel
OefenvragenVijf vragen om aan het eind van de les te checken of de stof is begrepen
Een uitleg op niveauDezelfde uitleg voor een leerling die het snapt en een leerling die vastloopt
Een casusEen herkenbare situatie waarin leerlingen de stof moeten toepassen
Een samenvattingDe kern van een hoofdstuk op één A4 voor leerlingen

Voor die samenvatting helpt het om te weten hoe je AI een tekst laat inkorten zonder dat de kern verdwijnt. Dat lees je in samenvatting maken met AI. Wil je de uitleg in een paar slides gieten, dan helpt presentatie maken met AI.

Les en toets op één lijn

Ik geef [vak] aan [klas en niveau]. Het leerdoel van deze les is: [leerdoel].

Maak een lesopbouw van [aantal] minuten. Zet aan het eind drie korte vragen waarmee ik check of leerlingen het leerdoel halen. Deze vragen moeten lijken op wat ze later op de toets krijgen, maar niet hetzelfde zijn.

Een voorbeeld. Sanne is docent biologie in havo 4. Ze plakt haar eigen samenvatting van het hoofdstuk over de bloedsomloop in een chatbot en laat er leerdoelen en een toetsmatrijs van maken. Ze schrapt twee leerdoelen die ze niet heeft behandeld en voegt er één toe over een practicum. Daarna laat ze vragen en een antwoordmodel maken. Bij het controleren vindt ze een vraag waarbij twee antwoorden goed zijn en een afleider die niemand zou kiezen. Die vervangt ze. De eindcontrole doet ze zelf, met haar eigen methode ernaast.

Controleren en privacy

1Controleer elke vraag en elk antwoord

Loop de toets na alsof een collega hem heeft gemaakt die het vak net niet goed genoeg kent. Klopt het antwoord? Is de vraag eenduidig? Past het niveau? Maak de toets zelf, of laat een collega hem maken. Fouten vallen dan sneller op dan bij lezen.

2Zet geen leerlinggegevens in een algemene AI-tool

Namen, cijfers, ingeleverd werk, verslagen of zorggegevens van leerlingen zijn persoonsgegevens. Voor persoonsgegevens geldt de AVG, en een gratis of privé-account bij een chatbot is daar niet voor bedoeld. Maak de toets dus met lesstof, niet met gegevens over leerlingen. Wat wel en niet veilig is in een chatbot, lees je in is ChatGPT veilig?.

3Gebruik de tools en afspraken van je school

Veel scholen hebben afspraken over welke AI-tools medewerkers mogen gebruiken, soms met een zakelijk account. Vraag ernaar bij je ICT-coördinator of leidinggevende voordat je begint.

4Laat AI geen cijfers geven

Gebruik AI om de toets te maken, en kijk zelf na. Volgens de Gids AI-verordening van de Rijksoverheid (versie 1.1, september 2025) vallen onder meer systemen voor het evalueren van leerresultaten en systemen voor het monitoren van deelnemers tijdens examens onder de hoog-risicotoepassingen in het onderwijs. Daar gelden strenge eisen voor. Houd het nakijken en het cijfer dus bij jezelf.

Bewaar je goede prompts in een document. Bij de volgende toets vul je alleen het hoofdstuk en de leerdoelen in, en heb je in een paar minuten een eerste versie.

De AI Act vraagt ook iets van scholen als werkgever. Artikel 4 verplicht organisaties te zorgen voor voldoende AI-kennis bij medewerkers die met AI werken. Dat geldt sinds 2 februari 2025. Wat dat in de praktijk betekent, lees je in AI-geletterdheid verplicht: wat moet je doen?.

Veelgestelde vragen over een toets maken met AI

Kan ik met ChatGPT een toets maken?

Ja, met ChatGPT kun je een toets maken, net als met Copilot, Gemini of Claude. Geef je eigen lesstof en leerdoelen mee, vraag om vragen met een antwoordmodel, en controleer alles zelf voordat leerlingen de toets krijgen.

Welke AI is het beste om een toets te maken?

Er is niet één beste tool voor het maken van een toets. De bekende chatbots kunnen het allemaal, als je een duidelijke prompt geeft. Kies bij voorkeur de tool die je school heeft goedgekeurd, omdat daar afspraken over privacy bij horen.

Mag ik leerlinggegevens in ChatGPT zetten?

Nee, zet geen namen, cijfers, ingeleverd werk of andere gegevens van leerlingen in een algemene AI-tool. Dat zijn persoonsgegevens, en daarvoor gelden de AVG en de afspraken van je school. Voor het maken van een toets heb je die gegevens ook niet nodig.

Kloppen de antwoorden die AI geeft?

Niet altijd. AI kan antwoorden geven die er goed uitzien maar fout zijn, ook in een antwoordmodel. Controleer daarom elke vraag en elk antwoord met je eigen lesstof of methode.

Mag AI een toets nakijken?

Laat het nakijken en het cijfer bij jezelf. AI-systemen die leerresultaten evalueren, vallen in de AI-verordening onder de hoog-risicotoepassingen in het onderwijs, met strenge eisen. Je kunt AI wel vragen om een rubric of antwoordmodel waarmee jij sneller nakijkt.

Hoe maak ik met AI een toets op verschillende niveaus?

Laat de AI dezelfde vraag in een makkelijkere en een moeilijkere versie schrijven, bij hetzelfde leerdoel. Bij de makkelijke versie krijgt de leerling een hint of tussenstap, bij de moeilijke versie past hij de stof toe in een nieuwe situatie.

Kan ik AI ook gebruiken voor mijn lesvoorbereiding?

Ja, AI helpt bij een lesopbouw, oefenvragen, uitleg op verschillende niveaus en samenvattingen. Werk met dezelfde leerdoelen als voor je toets, dan sluiten les en toets op elkaar aan.

Hoeveel tijd bespaar ik met een toets maken met AI?

Dat hangt af van je vak, de toets en hoeveel je moet aanpassen. De eerste versie staat er in een paar minuten. Reken daarna op tijd voor controleren en bijschaven, want dat deel kun je niet overslaan.

Zo ga je verder

Kies de eerstvolgende toets die je moet maken en probeer de vier stappen: leerdoelen, toetsmatrijs, vragen en antwoordmodel. Gebruik je eigen samenvatting als lesstof en houd de gegevens van leerlingen erbuiten. Vergelijk het resultaat met een toets die je eerder zelf maakte. Je ziet dan snel waar AI je tijd scheelt en waar je meer moet bijsturen.

De prompts in deze blog werken het best als je begrijpt waarom ze werken. In AI Fundament leer je een vaste werkwijze om goede prompts te schrijven, of je nu met ChatGPT, Copilot, Gemini of Claude werkt. Na elke praktijkopdracht krijg je meteen een score met sterke punten en verbeterpunten. Voor eenmalig € 39,95 per gebruiker kun je de modules doen wanneer het uitkomt, ook in een tussenuur of de vakantie. Doet je sectie of de hele school mee, kijk dan samen op AI cursus voor bedrijven welke mogelijkheden er zijn.

Max Schurer
Geschreven door
Max Schurer

Max is medeoprichter van AIcursus.nl en maakte AI Fundament samen met Wijnand Wieling. Hij werkt dagelijks met AI en volgt de ontwikkelingen al sinds de eerste versie van ChatGPT. Hij test nieuwe tools, probeert toepassingen uit en ontdekt wat wel en niet werkt in de praktijk. Wat hij leert, verwerkt hij in de cursus en in de artikelen in de kennisbank.

Meer over ons

Meer over Werken met AI

Alles over Werken met AI