Een AI-detector is een tool die probeert te herkennen of een tekst door AI is geschreven. Je plakt een tekst in de tool, en die geeft een inschatting, vaak als percentage. Maar hoe betrouwbaar is een AI-detector? Niet erg: AI-detectors maken regelmatig fouten, en zien soms menselijke tekst aan voor AI en andersom. In dit artikel lees je hoe een AI-detector werkt, waarom hij niet betrouwbaar genoeg is voor harde conclusies, hoe je zelf AI-tekst kunt herkennen en wat dat betekent voor school en werk.
De vraag "is dit door AI geschreven?" wordt steeds vaker gesteld. Docenten willen weten of een werkstuk echt door de student is geschreven, werkgevers vragen zich af of een sollicitatiebrief met AI is gemaakt, en lezers twijfelen of een artikel door een mens is geschreven. Een AI-detector lijkt dan een handige oplossing. Toch is voorzichtigheid geboden.
- Een AI-detector schat in of een tekst door AI is geschreven, maar maakt regelmatig fouten in beide richtingen.
- Gebruik een AI-detector nooit als enig bewijs; een gesprek over de tekst zegt meer.
- Kijk liever naar signalen in de tekst en naar het proces, en maak duidelijke afspraken over wanneer AI wel en niet mag.
Hoe werkt een AI-detector?
Een AI-detector kijkt naar patronen in een tekst. Teksten die door AI zijn geschreven, zijn vaak voorspelbaar: het taalmodel kiest steeds woorden die logisch volgen, waardoor de tekst gelijkmatig en weinig verrassend is. Menselijke tekst is vaak grilliger, met onverwachte woordkeuzes, wisselende zinslengtes en kleine eigenaardigheden.
Een AI-detector meet die voorspelbaarheid en vergelijkt de tekst met voorbeelden van menselijke en AI-tekst waarop hij is getraind. Op basis daarvan geeft hij een inschatting, bijvoorbeeld dat een tekst waarschijnlijk door AI is geschreven. Dat is een kansberekening, geen bewijs. Hoe taalmodellen tekst maken, lees je in ons artikel wat is een LLM.
Hoe betrouwbaar is een AI-detector?
Niet betrouwbaar genoeg om er harde conclusies op te baseren. Dat heeft een paar oorzaken.
Valse beschuldigingen. AI-detectors zien soms menselijke tekst aan voor AI. Dat gebeurt vaker bij teksten die strak en formeel zijn geschreven, en bij teksten van mensen die schrijven in een taal die niet hun moedertaal is. Onderzoek van Stanford liet zien dat detectors teksten van niet-moedertaalsprekers vaker onterecht als AI aanmerkten.
Gemiste AI-tekst. Andersom herkennen detectors AI-tekst lang niet altijd, zeker niet als de tekst daarna door een mens is aangepast, of als iemand de AI vraagt om in een bepaalde stijl te schrijven.
Steeds betere AI. AI-modellen worden steeds beter in natuurlijk schrijven, waardoor het verschil met menselijke tekst kleiner wordt. Detectors lopen daar vaak achteraan.
Mengvormen. Veel teksten zijn deels door een mens en deels met AI geschreven. Een detector kan dat slecht onderscheiden.
Tekenend is dat OpenAI, de maker van ChatGPT, in 2023 stopte met zijn eigen AI-detector, omdat de nauwkeurigheid te laag was. Dat zegt veel over hoe lastig het probleem is.
Welke soorten AI-detector zijn er?
Er zijn veel AI-detectors, gratis en betaald. Sommige zijn losse websites waar je een tekst in plakt, andere zitten ingebouwd in software voor het nakijken van werkstukken of het controleren op plagiaat. Ze werken allemaal op een vergelijkbare manier, met patronen en kansberekeningen, en hebben allemaal dezelfde beperkingen.
Let op het verschil tussen een plagiaatscanner en een AI-detector. Een plagiaatscanner zoekt naar tekst die letterlijk of bijna letterlijk ergens anders voorkomt, en kan de bron laten zien. Dat is controleerbaar. Een AI-detector geeft alleen een inschatting, zonder bron. Daarom is een plagiaatscanner veel betrouwbaarder als bewijs dan een AI-detector.
Een AI-detector in de klas: een voorbeeld
Een docent op een hogeschool, Martijn, kreeg een verslag dat een AI-detector als waarschijnlijk AI aanmerkte. In plaats van de student te beschuldigen, vroeg hij om een kort gesprek. De student kon goed uitleggen hoe het verslag was opgebouwd en waarom ze bepaalde bronnen had gekozen. Ze liet ook haar aantekeningen en een eerdere versie zien. Ze bleek het verslag zelf te hebben geschreven, in een strakke, formele stijl die ze op haar vorige opleiding had geleerd.
Martijn paste daarna zijn aanpak aan. Hij spreekt nu aan het begin van elke opdracht af wanneer AI wel en niet mag, vraagt studenten om AI-gebruik te vermelden, en beoordeelt ook het proces met tussenversies. De detector gebruikt hij niet meer als bewijs.
Zelf AI-tekst herkennen
Zonder detector kun je soms ook zien dat een tekst met AI is gemaakt. Ook dat is geen bewijs, maar wel een aanleiding om door te vragen. Signalen zijn bijvoorbeeld:
Vaste zinnen en clichés. Formuleringen die je in veel AI-teksten terugziet, zoals "in de snel veranderende wereld van vandaag" of een afsluiter die alles nog eens samenvat.
Vlak en gelijkmatig. Alle alinea's ongeveer even lang, alle zinnen even netjes, weinig eigen stem of persoonlijke voorbeelden.
Vage of verzonnen bronnen. Verwijzingen naar onderzoek zonder bron, of naar bronnen die niet blijken te bestaan.
Veel opsommingen. Lijstjes met drie of vijf punten, ook waar een lopende tekst logischer is.
Past niet bij de schrijver. Een tekst die opvallend anders is dan wat iemand normaal schrijft, in woordkeuze, niveau of stijl.
Let op: al deze signalen kunnen ook bij menselijke tekst voorkomen. Gebruik ze als aanleiding voor een gesprek, niet als oordeel.
Wat betekent dit voor school en onderwijs?
In het onderwijs is de vraag naar AI-detectors het grootst. Docenten willen weten of studenten hun werk zelf hebben gemaakt. Maar omdat detectors onbetrouwbaar zijn, is het riskant om een student op basis van een detector te beschuldigen. Een onterechte beschuldiging kan grote gevolgen hebben.
Veel scholen en hogescholen kiezen daarom voor een andere aanpak:
- Duidelijke afspraken over wanneer AI wel en niet mag, en hoe studenten het gebruik moeten vermelden.
- Het proces beoordelen, niet alleen het eindproduct: tussenversies, aantekeningen en een mondelinge toelichting.
- Opdrachten die moeilijker met AI te maken zijn, zoals opdrachten over eigen ervaringen, de les van vandaag of een gesprek in de klas.
- Leren werken met AI, zodat studenten weten hoe ze het verantwoord gebruiken, en wanneer niet.
Een gesprek over het werk zegt vaak meer dan een detector: wie een tekst echt zelf heeft geschreven, kan uitleggen hoe hij tot zijn keuzes kwam. Meer over AI in het onderwijs lees je in ons artikel over AI in het onderwijs.
Wat betekent een AI-detector voor werk?
Ook op het werk komt de vraag op. Is deze sollicitatiebrief met AI geschreven? Heeft deze leverancier zijn offerte met AI gemaakt? Is dit artikel door een mens geschreven?
Vaak is de belangrijkere vraag: maakt het uit? AI gebruiken voor een eerste versie is in veel situaties prima, zolang de inhoud klopt en de schrijver erachter staat. Waar het wel uitmaakt, zoals bij inhoud die persoonlijk moet zijn of waar betrouwbaarheid essentieel is, helpen afspraken meer dan een detector. Spreek af wanneer AI mag, wanneer je het vermeldt en wie verantwoordelijk is voor de inhoud. Hoe je zulke afspraken vastlegt, lees je in ons artikel over AI-beleid opstellen.
Twijfel je of een tekst met AI is geschreven? Vraag de schrijver om een toelichting op een paar keuzes in de tekst. Dat levert meer op dan een percentage van een detector.
Watermerken en markering van AI-content
Een andere aanpak dan detectie achteraf is markering vooraf. Sommige makers van AI-tools voegen een onzichtbaar watermerk toe aan wat hun tools maken, zodat het later herkenbaar is. Google doet dat bijvoorbeeld met SynthID. De Europese AI Act vraagt aanbieders van AI-tools bovendien om content die hun tools maken, technisch herkenbaar te maken als AI-content, en om beelden, video's en geluid die echt lijken, als zodanig te markeren.
Dat helpt vooral bij beelden, video en geluid. Bij tekst is markering lastiger, omdat een tekst makkelijk wordt aangepast of herschreven. Meer over de regels lees je in onze uitleg wat is de AI Act, en over nepbeelden in ons artikel over deepfakes.
AI-tekst die niet als AI klinkt
Gebruik je zelf AI om te schrijven, dan wil je meestal niet dat je tekst als AI klinkt. Niet om iets te verbergen, maar omdat AI-tekst vaak algemeen en vlak is. Een paar tips:
- Geef de AI veel context en je eigen voorbeelden, zodat de tekst over jouw situatie gaat.
- Vraag om natuurlijk Nederlands en geef een voorbeeld van je eigen schrijfstijl.
- Herschrijf de tekst daarna zelf: voeg je eigen ervaringen, meningen en details toe.
- Schrap clichés en overbodige samenvattingen.
En wees open over het gebruik van AI als dat ertoe doet. Hoe je betere opdrachten geeft, lees je in onze uitleg wat is een prompt.
Veelgestelde vragen over AI-detectors
Wat is een AI-detector?
Een AI-detector is een tool die probeert te herkennen of een tekst door AI is geschreven, door te kijken naar patronen zoals voorspelbaarheid. Hij geeft een inschatting, geen bewijs.
Hoe betrouwbaar is een AI-detector?
Niet betrouwbaar genoeg voor harde conclusies. Detectors zien soms menselijke tekst aan voor AI en missen andersom AI-tekst, zeker als die is aangepast.
Kan ik zien of een tekst door ChatGPT is geschreven?
Soms zijn er signalen, zoals vaste zinnen, een vlakke stijl of vage bronnen. Maar zekerheid heb je niet. Een gesprek met de schrijver zegt vaak meer.
Mogen docenten een AI-detector gebruiken?
Dat mag, maar een detector is geen bewijs. Gebruik de uitkomst hooguit als aanleiding voor een gesprek, en baseer een oordeel nooit alleen op een detector.
Is het erg als een tekst met AI is geschreven?
Dat hangt af van de afspraken en de situatie. Op het werk is AI gebruiken voor een eerste versie vaak prima, zolang de inhoud klopt. Op school gelden vaak strengere regels.
Bestaat er een betrouwbare AI-detector?
Op dit moment niet voor tekst. Markering met watermerken werkt beter bij beelden en video, maar is bij tekst lastig.
AI verstandig gebruiken
AI-detectors laten zien hoe lastig het is om AI-tekst te herkennen. Daarom zijn afspraken en kennis belangrijker dan techniek: weten wat AI kan, hoe je het verantwoord gebruikt en wanneer je het vermeldt. Dat is precies wat AI-geletterdheid inhoudt; lees meer op onze pagina over AI-geletterdheid.
In AI Fundament, de online AI-cursus van AIcursus.nl, leer je in acht modules hoe je AI duidelijke opdrachten geeft, de resultaten kritisch beoordeelt en AI verantwoord inzet in je werk. Je oefent met praktijkopdrachten en krijgt op elke opdracht direct feedback. Na afronding krijg je een certificaat van deelname. AI Fundament kost € 39,95, eenmalig en inclusief btw.
Max is medeoprichter van AIcursus.nl en maakte AI Fundament samen met Wijnand Wieling. Hij werkt dagelijks met AI en volgt de ontwikkelingen al sinds de eerste versie van ChatGPT. Hij test nieuwe tools, probeert toepassingen uit en ontdekt wat wel en niet werkt in de praktijk. Wat hij leert, verwerkt hij in de cursus en in de artikelen in de kennisbank.
Meer over ons
